Afrekening met de hedendaagse ontwikkeldwang?

Als liefhebber van het genre kan ik nergens het hoekje ‘persoonlijke effectiviteit’ voorbij lopen. Zo ook onlangs op het vliegveld van Kopenhagen, waar mijn aandacht werd getrokken door het boek ‘Stå Fast’ van de Deense schrijver en psycholoog Svend Brinkmann. Dit boek is in het Nederlands verschenen onder de titel ‘Standvastig – onder alle omstandigheden jezelf blijven’. De letterlijke vertaling van de Deense ondertitel luidt echter ‘een afrekening met de hedendaagse ontwikkeldwang’. Dan word ik nieuwsgierig. Helemaal als ik op de achterkant lees dat Brinkmann opdraagt om niet naar je innerlijke stem te luisteren, je gevoelens te onderdrukken én je coach te ontslaan. Natuurlijk kocht ik het boek. En voor de zekerheid ook de opvolger ‘Ståsteder’ (onlangs in het Nederlands verschenen onder de titel ‘Standpunten’).

Waar gaat het over?

Het boek is een aanklacht tegen wat Brinkmann noemt de ‘accelererende cultuur’. Deze vereist dat we ons moeten blijven ontwikkelen, waardoor we nooit meer stilstaan, maar altijd in beweging zijn. Het boek is bedoeld als anti-zelfhulpboek en grijpt terug op de klassieke filosofie van de Griekse en Romeinse stoïcijnen. In die filosofie ligt de nadruk o.a. op zelfbeheersing, sereniteit, waardigheid, plichtsbesef en eindigheid. De klassieke filosofie kan een antwoord zijn op de moderne uitdagingen.

Brinkmann noemt, met een vette knipoog naar de zelfhulpboeken, 7 stappen om wat vaker stil te staan. Elk hoofdstuk begint met een prikkelend cursiefje, waardoor je in de stemming komt voor de rest van het hoofdstuk (nadeel is dat wie het op voorhand oneens is met de auteur, niet open zal staan voor de echte inhoud). De hoofdstukken eindigen steeds met ‘tips’ hoe je de verworven inzichten op jezelf kunt toepassen.

De 7 stappen op weg naar meer standvastigheid zijn:

  1. Stop met naar je innerlijke stem te luisteren;
  2. Concentreer je op het negatieve in je leven;
  3. Zet je nee-hoed op;
  4. Onderdruk je gevoelens;
  5. Ontsla je coach;
  6. Lees een roman in plaats van een zelfhulpboek of biografie;
  7. Sta stil bij het verleden.

Dit lijkt grappig bedoeld, maar er zit een serieuze boodschap onder. Brinkmann schrijft dat ‘Gods plaats als het centrum van het universum is ingenomen door het ego’. We zoeken betekenis in onszelf, maar verliezen de verbinding met de ander. Narcisme en ontevredenheid liggen op de loer, want wie op zoek gaat naar zichzelf, kan teleurgesteld raken. We moeten daarom vaker stil staan bij wat echt de moeite waard is in het leven. Dat betekent ook dat we soms dingen moeten doen die ‘niet goed voelen’, maar wel goed zijn. Brinkmann waarschuwt uitvoerig voor het idee van maakbaarheid in zelfhulpboeken en biografieën en adviseert om in plaats daarvan romans te lezen. Wanneer je je verliest in de gemankeerde levens van de romanpersonages realiseer je je dat niemands leven perfect is. En wat die coach betreft: stel jezelf de vraag of je er een nodig hebt. Soms is een lange wandeling met een goede vriend een betere optie.

Mijn oordeel

Het boek is niet dikker dan nodig en is door de keuze voor een ‘7 stappen gids’ helder van opbouw. Wat ik erg kan waarderen, is dat het boek niet aan elkaar hangt van voorbeelden. Waar de  gemiddelde zelfhulp bestseller weinig nieuwe inzichten biedt tussen pagina’s vol ervaringsverhalen, is dit boek aardig ‘to the point’. Onder de ironie zit een duidelijke en naar mijn mening zinvolle aanklacht tegen de hedendaagse dwang om de beste versie van jezelf te worden. Dat is een gewaagd standpunt, aangezien Brinkmann ook ten strijde trekt tegen de gevestigde orde in de psychologie.

Ook al is coaching mijn vak, ik ervaar hetzelfde onbehagen. Stilstand is niet altijd slecht, het is ook een kans om te zien wat je al hebt. Natuurlijk is het goed om jezelf te blijven ontwikkelen, om doelen na te streven en dingen die niet functioneren te repareren. Maar als verandering een doel op zich wordt maakt dat ontevreden en ongelukkig. Het leven is immers niet maakbaar.

Dus…

Dit boek doet wat het moet doen, het zet aan tot nadenken en kritisch te zijn op wat vanzelfsprekend lijkt. Zoals mijn moeder vroeger zei “als iedereen in de sloot springt, spring jij er dan achteraan?” Waarop ik dan bijdehand antwoordde “ja, om mensen te redden”. Het is heel prima dat je in de sloot springt, maar denk even goed na of je niet liever wat langer op het droge blijft staan.

Site Footer

Sliding Sidebar

Social Profiles

Contact

E-mail
melanie@melanielemmen.com